Wychowanie w świecie cyfrowym
„Telefony i inne media – co zrobić, aby służyły nam, a nie my im”
Wprowadzenie – świat mediów cyfrowych
Wiadomo jest, że świat, w którym żyjemy, to świat z mediami cyfrowymi, który już nie będzie. W tym świecie można żyć dobrze i odpowiedzialnie, ale też można się zagubić i zatracić.
Zawsze, gdy kupujemy jakiś sprzęt – np. lodówkę, pralkę czy telefon – wraz z towarem otrzymujemy również instrukcję obsługi. Jedne instrukcje są zrozumiałe, inne skomplikowane. Czasami staramy się dojść do samodzielnych ustaleń metodą prób i błędów.
👉 Zobacz także:
Rola mediów cyfrowych w życiu rodziny
Dziecko w świecie mediów – potrzeba mądrego wprowadzenia
Dziecko zarówno w domu, jak i w szkole wprowadzane jest (lub samo wchodzi) w świat mediów. Nie da się tego uniknąć, ale można i trzeba ów dostęp do świata mediów mądrze ograniczać i kontrolować.
Świat mediów jest dla dziecka pociągający, ale też niebezpieczny, z czego ono nie zdaje sobie sprawy. Potrzebuje mądrych rodziców, którzy znając jasne i ciemne strony mediów, wiedzą, w co wprowadzać dziecko, a czego mu zaoszczędzić.
Powinniśmy zatem uczyć dzieci, jak korzystać z mediów, ale też dlaczego należy korzystanie z nich ograniczać i mądrze nimi kierować.
Wpływ mediów na psychikę dziecka
W domu i w szkole dzieci często korzystają z mediów, ale za mało mówi się o tym, jak oddziałują one na psychikę – szczególnie internet i gry komputerowe – oraz jakie są mechanizmy uzależnień.
Bez tej wiedzy nasze dzieci i młodzież wchodzą w świat medialny jak bezbronny człowiek wysłany na spotkanie z żarłocznym i groźnym olbrzymem.
Potrzebne jest przygotowanie dzieci i młodzieży do świadomego korzystania z mediów oraz umiejętności wyboru informacji. Nie wszystkie informacje są prawdziwe, rzetelne i wiarygodne.
Nasze dzieci są zalewane coraz to nowszymi technikami czy grami komputerowymi, które mają pozytywne walory, ale używane w nadmiarze szkodzą.
Dla przykładu: kiedyś chłopcy grali w piłkę nożną na boisku, dziś grają w „FIFĘ” na komputerze. Zamiast bawić się w ganianego, biegają z pistoletem w grze GTA. A zamiast rozmawiać w realnej rzeczywistości, komunikują się przez WhatsAppa, Facebooka lub inny komunikator.
W taki sposób można spędzić przed komputerem wiele godzin, zatracając poczucie czasu.
👉 Powiązany artykuł:
Uzależnienie od gier komputerowych u dzieci
Gry komputerowe – atrakcyjność i zagrożenia
Gry komputerowe są rzeczywistością bardzo atrakcyjną. Odznaczają się pięknym obrazem, ciekawym dźwiękiem i dynamiczną akcją.
W cyberprzestrzeni dziecko może spotkać wykreowaną przez komputer postać, przebywać w wirtualnie wytworzonych krajobrazach, uczestniczyć w fantastycznych wydarzeniach i przybierać dowolną postać.
Nic więc dziwnego, że dziecko każdą wolną chwilę chce spędzać przed komputerem i trudno odciągnąć je od niego.
Zdarza się, że zaniedbuje naukę, obowiązki domowe oraz relacje z innymi.
Przemoc w grach komputerowych
Badacze treści gier komputerowych wykazują, że około 80% to gry agresywne, które wciągają użytkownika w działania o charakterze przemocowym.
Przemoc występująca w grach jest bardziej niebezpieczna niż przemoc oglądana w telewizji. Młodzi ludzie nie tylko się jej przyglądają, ale też czynnie biorą udział w wirtualnym zadawaniu ciosów.
Dziecko, stając się jednym z bohaterów gry, utożsamia się z nim, angażuje emocjonalnie i aby wygrać, często musi stawać się agresorem.
Przemoc bywa nagradzana punktami, co daje poczucie sukcesu, a fabuła usprawiedliwia ją jako walkę w „słusznej sprawie”.
Wielokrotne wykonywanie takich czynności prowadzi do zobojętnienia na agresję, spadku empatii i obniżenia wrażliwości moralnej.
Internet – inne zagrożenia
Dziecko korzystające z internetu narażone jest na niebezpieczeństwo nawiązywania niebezpiecznych znajomości oraz zetknięcia się z demoralizującymi treściami.
Przebywanie w świecie cyfrowym może utrudniać rozwój społeczny dziecka. Dziecko często przesiadujące przed komputerem prowadzi niezdrowy tryb życia – brakuje mu ruchu, snu i wypoczynku.
Rola rodziców i działania zapobiegawcze
Aby możliwości, jakie stwarza świat cyfrowy, wpływały pozytywnie na rozwój dziecka, rodzice powinni realnie być obecni w jego życiu, aktywnie spędzać z nim czas oraz uważnie obserwować jego zachowania.
Rodzice mogą i powinni angażować dziecko, doceniając jego zainteresowania technologią, ale jednocześnie nie rezygnując z aktywności sportowych, kulturalnych i społecznych.
Ważne jest także tłumaczenie i wyjaśnianie zagrożeń oraz dawanie dobrego przykładu własnym zachowaniem.
Zasady bezpiecznego korzystania z internetu
- ustalenie zasad i czasu korzystania z internetu
- instalacja programów kontroli rodzicielskiej
- nauka bezpiecznego poruszania się w sieci
- interesowanie się tym, co dziecko robi w internecie
- ostrzeganie przed nieznajomymi i udostępnianiem danych
Świat realny i wirtualny – granice
Niestosowanie się do zasad bezpiecznego korzystania z mediów elektronicznych może być dla dzieci równie niebezpieczne jak brak ostrożności w realnym życiu.
Dla dzieci świat wirtualny jest często tak samo ważny jak realny, dlatego konieczna jest obecność rodziców w obu tych światach.
Pytania do refleksji
- Ile czasu nasze dzieci spędzają w świecie cyfrowym?
- Czy wolą świat realny czy wirtualny?
- Jakim przykładem jesteśmy jako rodzice?
- Czy mamy czas na wspólne, twórcze spędzanie czasu?
Jolanta i Krzysztof Gawinowie
Diecezja opolska
Telefony i inne media – co zrobić, aby służyły nam, a nie my im
Postęp technologiczny oferuje nam coraz więcej urządzeń, które mają ułatwiać życie. Warto spojrzeć na telefony i inne urządzenia ekranowe jak na narzędzia.
Jak każde narzędzie, telefon może być pożyteczny lub szkodliwy – wszystko zależy od zasad, jakie wprowadzimy w domu.
Wspólne rozmowy, aktywności sportowe, planszówki i wyłączanie powiadomień to realne alternatywy dla świata cyfrowego.
Anna Maćkowiak
Archidiecezja poznańska
